Një letër e pazakontë e gjigantit saudit Saudi Aramco drejtuar blerësve të saj këtë javë ka shpërndarë valë tronditëse në tregjet financiare. Kompania pranoi se nuk ka një ide të qartë se cilin port do të mund të përdorë për eksportet e prillit, një deklaratë që zhvlerëson optimizmin e Uashingtonit dhe nxjerr në pah fuqinë asimetrike të Teheranit në këtë konflikt.
Mes javës së tretë të luftës, pyetja që mundon tregjet nuk është kush po fiton në fushëbetejë, por kur do të rihapet Ngushtica e Hormuzit—dhe përgjigja, sipas ekspertëve, gjendet vetëm në Teheran.
Paraliza e Hormuzit dhe rënia e prodhimit
Mbyllja e Ngushticës së Hormuzit ka ndërprerë rreth 20% të furnizimit global me naftë dhe gaz të lëngshëm (LNG). Shifrat janë alarmante.
Lindja e Mesme
Prodhimi ka rënë me 7 deri në 10 milionë fuçi në ditë, rreth 10% e kërkesës botërore.
Iraku
Prodhimi është shembur me 70%.
Katari
Ka ndalur plotësisht prodhimin e LNG-së, duke lënë tregjet globale pa 20% të furnizimit me gaz.
Çmimet
Nafta dhe gazi kanë pësuar një rritje dramatike prej 60% brenda pak ditësh.
Dronët me kosto të ulët, dëm me kosto të lartë
Presidenti Donald Trump ka deklaruar vazhdimisht se SHBA është “afër fitores”, por analistët e energjisë paralajmërojnë se kjo luftë nuk fitohet me deklarata. Kapaciteti i Iranit për të përdorur dronë me kosto të ulët do të thotë se ai mund të paralizojë transportin detar për javë apo muaj, edhe nëse sulmet kryesore ndalojnë.
“Tankerët tanë do të qëndrojnë në vend derisa Irani të garantojë kalim të sigurt,” tha një zyrtar i lartë i industrisë në Gji, duke shtuar se eskortat ushtarake të SHBA-së nuk mjaftojnë për të rikthyer besimin e kompanive të sigurimit.
Goditja ndaj infrastrukturës dhe rruga alternative e rrezikuar
Sulmet e fundit kanë shënjestruar pika nevralgjike si terminali Fujairah në Emirate dhe ishulli Kharg në Iran. Por frika më e madhe mbetet porti i Janbusë në Detin e Kuq (Arabia Saudite). Nëse rebelët Houthi, të lidhur me Iranin, sulmojnë këtë port, Arabia Saudite do të humbiste rrugën e vetme alternative për eksport, duke e mbyllur plotësisht rajonin.
Riparime që zgjasin muaj
Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë (IEA) ka rënë dakord për një lëshim rekord prej 400 milionë fuçish nafte emergjente, por kjo është vetëm një “fasho” mbi një plagë të hapur. Riparimet e rafinerive të dëmtuara në Arabinë Saudite dhe Emiratet pritet të zgjasin me muaj, ndërsa primet e sigurimeve për anijet në Gji kanë arritur nivele të paprecedenta.
Për industrinë globale të energjisë, mesazhi është i thjeshtë dhe i hidhur: Siguria nuk vjen nga deklaratat e fitores, por nga stabiliteti në terren. Dhe aktualisht, çelësi i këtij stabiliteti mbetet në duart e Iranit.
/rtsh.al/
